Tư vấn tuyển sinh – Nghề của sự trung thực và thấu cảm

Trong dòng chảy phát triển không ngừng của giáo dục đại học Việt Nam, hoạt động tư vấn tuyển sinh không chỉ là công việc mang tính kỹ thuật hay truyền thông, mà còn là một nghề đặc biệt – nơi trung thực và thấu cảm trở thành những nguyên tắc sống còn để xây dựng niềm tin với học sinh, phụ huynh và toàn xã hội.

Khi tuyển sinh không chỉ là cuộc đua “con số”

Mỗi mùa tuyển sinh đến, không khí tại các trường đại học, cao đẳng lại trở nên sôi động. Các chương trình tư vấn hướng nghiệp, ngày hội tuyển sinh, hội thảo tuyển sinh trực tuyến được tổ chức liên tục. Nhưng đằng sau những băng rôn, biểu ngữ, đằng sau hàng nghìn bộ hồ sơ đăng ký xét tuyển, là những câu chuyện âm thầm nhưng đầy áp lực của những người làm công tác tư vấn tuyển sinh – những “người gác cổng” đầu tiên trong hành trình đưa học sinh đến giảng đường.

 

Buổi tư vấn tuyển sinh trước cờ cho học sinh 12

Ở đó, họ không chỉ trả lời câu hỏi “trường có những ngành nào?”, “điểm chuẩn năm ngoái là bao nhiêu?” hay “học phí bao nhiêu tiền?”, mà họ còn đối mặt với hàng trăm nỗi băn khoăn của học sinh về tương lai, nghề nghiệp, sở trường và hoàn cảnh gia đình. Những câu hỏi tưởng chừng đơn giản lại đòi hỏi người tư vấn không chỉ có kiến thức sâu rộng mà còn phải thật sự thấu hiểu tâm lý người trẻ.

Trung thực – nguyên tắc đầu tiên và quan trọng nhất

Trong công tác tuyển sinh, trung thực không chỉ là một đức tính đáng quý, mà còn là yếu tố cốt lõi để bảo vệ uy tín của nhà trường và quyền lợi của thí sinh. Một tư vấn viên giỏi không phải là người nói hay, nói nhiều, mà là người biết nói đúng – đúng thông tin, đúng năng lực đào tạo, đúng triển vọng nghề nghiệp và đúng cả điều kiện thực tế mà thí sinh sẽ đối mặt khi học tại trường.

Buổi tư vấn và trao đổi trực tiếp tại lớp giữa tư vấn viên và học sinh lớp 12

Không thiếu những trường hợp vì muốn tăng lượng hồ sơ tuyển sinh mà có nơi đã “vẽ” quá mức về cơ hội việc làm, cơ sở vật chất hay mối quan hệ doanh nghiệp. Kết quả là sau khi nhập học, nhiều sinh viên vỡ mộng, cảm thấy bị “đánh lừa”, ảnh hưởng đến hình ảnh và uy tín của chính nhà trường về lâu dài.

Ngược lại, những tư vấn viên giữ vững nguyên tắc trung thực luôn nhận được sự tin cậy của phụ huynh và học sinh, dù đôi khi lời khuyên của họ không khiến học sinh chọn trường mình. Họ hiểu rằng, làm tư vấn không phải để “giữ chân” bằng mọi giá, mà là để giúp người học đến đúng nơi họ nên đến.

Thấu cảm – kỹ năng mềm không thể thiếu

Bên cạnh sự trung thực, thấu cảm là phẩm chất quan trọng giúp người tư vấn tuyển sinh trở thành người bạn đồng hành thật sự của học sinh. Đứng trước một em học sinh lớp 12 còn nhiều hoang mang, chưa rõ mình giỏi gì, muốn học gì, gia đình có khả năng tài chính ra sao… người tư vấn cần biết lắng nghe, đặt mình vào hoàn cảnh của thí sinh để đưa ra những gợi ý phù hợp, chứ không phải áp đặt.

Nhiều học sinh đến các chương trình tư vấn không chỉ tìm kiếm thông tin, mà còn tìm kiếm sự khẳng định, sự định hướng và cả sự an ủi. Những lúc ấy, lời nói có trọng lượng nhất không phải là thông tin điểm sàn hay tỷ lệ việc làm, mà là sự chân thành và sự thấu hiểu.

Một tư vấn viên thấu cảm sẽ biết rằng không phải học sinh nào cũng có điều kiện đi học xa nhà. Họ sẽ không vội giới thiệu những ngành học thời thượng nhưng học phí quá cao với những em có hoàn cảnh khó khăn. Họ cũng hiểu rằng, không phải học sinh nào cũng hợp với ngành “hot” – mà đôi khi, một ngành nghề giản dị nhưng phù hợp lại là lựa chọn tốt nhất.

Hành trình bền bỉ gieo niềm tin

Tư vấn tuyển sinh không phải là công việc thời vụ, mà là một hành trình dài hơi, đòi hỏi sự kiên nhẫn và liên tục cập nhật. Từ tháng 2 đến tháng 9, đội ngũ tư vấn viên gần như không có ngày nghỉ, rong ruổi khắp các tỉnh thành, vào tận trường cấp 3, tổ chức hàng trăm buổi tư vấn hướng nghiệp, hội thảo, trả lời hàng nghìn tin nhắn, cuộc gọi. Nhưng chính trong hành trình ấy, họ mới thực sự hiểu thế nào là “giáo dục là nghề của sự cống hiến”.

Tư vấn viên không chỉ đại diện cho một trường, mà còn là đại diện cho hình ảnh của giáo dục – nơi phải lấy người học làm trung tâm. Mỗi sự thiếu trung thực hay vô cảm trong tư vấn không chỉ làm mất đi một thí sinh, mà còn đánh mất niềm tin vào cả hệ thống. Để làm tốt vai trò ấy, tư vấn viên cần không ngừng học hỏi: học về các ngành đào tạo mới, học về xu hướng thị trường lao động, học về chính sách của Bộ Giáo dục và Đào tạo, học về tâm lý học sinh thế hệ Gen Z, và quan trọng nhất – học cách làm người truyền cảm hứng.

Sinh viên Trường Đại học Bình Dương tham gia cuộc thi Sinh học toàn quốc 2025

Nghề đặc biệt giữa thời đại truyền thông số

Ngày nay, khi thông tin tuyển sinh được số hóa, mọi ngành nghề, điểm chuẩn, cơ hội việc làm đều chỉ cách vài cú nhấp chuột, thì vai trò của người tư vấn lại càng cần được khẳng định ở phương diện con người – thứ mà công nghệ không thể thay thế. Trên mạng xã hội, website, hay livestream, người tư vấn không chỉ là người cung cấp thông tin, mà là người lan tỏa hình ảnh chân thực, tử tế và nhân văn về môi trường giáo dục của nhà trường. Một câu nói sai lệch, một thông tin gây hiểu nhầm có thể lan truyền nhanh chóng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín của trường, và cả quyết định tương lai của học sinh. Vì vậy, người tư vấn hôm nay không chỉ cần có trí tuệ thông thái, mà còn phải có trái tim rộng mở và lòng bao dung – để khi thí sinh không chọn trường mình, họ vẫn vui vẻ tiễn học trò bằng nụ cười, biết rằng mình đã giúp các em chọn đúng đường.

Nghề gieo mầm, không phải hái quả

Trong hàng nghìn nghề nghiệp của xã hội, tư vấn tuyển sinh là một nghề ít được gọi tên, ít được vinh danh, nhưng lại đóng vai trò khởi đầu cho mọi hành trình tri thức. Đó là nghề không đo bằng chỉ tiêu, mà bằng sự tin yêu; không đánh giá qua doanh thu, mà bằng niềm tin mà mỗi người tư vấn gieo vào trái tim học sinh.

Buổi tư vấn và tặng quà cho học sinh khối 12 của Trường Đại học Bình Dương

Tư vấn tuyển sinh – xét cho cùng – không phải là nghề tuyển chọn, mà là nghề dẫn đường. Một nghề đẹp, nhưng cũng vô cùng áp lực. Một nghề thầm lặng, nhưng lại mang sức nặng của tương lai hàng chục nghìn học sinh mỗi năm. Và để làm nghề ấy một cách xứng đáng, người tư vấn cần mang trong mình ba điều giản dị nhưng lớn lao: một khối óc tỉnh táo, một trái tim ấm áp, và một tinh thần trung thực vững vàng.

Hữu Công – Thành Hiệp